Welke geluidsnormen gelden voor een warmtepomp?

Een warmtepomp is duurzaam, haalt je van het aardgas af en bespaart op je energierekening. Maar hij maakt ook geluid. Aan welke geluidsnormen moet dat geluid voldoen?

Dit zegt de wet

De buitenunit is het deel van de warmtepomp dat buiten hangt of staat en geluid maakt. Geluid meten we in dB(A): decibellen, gewogen naar wat het menselijk oor hoort. Tussen 19:00 en 07:00 uur mag die buitenunit bij de buren niet meer dan 40 dB(A) veroorzaken.

De norm staat in artikel 4.107 lid 2 van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Overdag mag je 45 dB(A) produceren, 5 dB(A) meer dan 's nachts. Aan die 45 dB(A) overdag zit wel een voorwaarde, daarover hieronder meer. Voor de wet maakt het overigens niet uit of je apparaat verwarmt of koelt: voor een airco gelden precies dezelfde regels. De twee normwaarden naast elkaar:

Waar wordt het geluid getoetst?

Niet bij het apparaat, maar bij de buren: op de erfgrens en bij ramen en deuren die open kunnen. De erfgrens is de grens tussen jouw perceel en dat van de buren. Vlak naast de unit mag het dus best harder klinken, zolang het bij de buren binnen de norm blijft. Want hoe verder het geluid zich verplaatst, hoe zwakker het wordt. Staat de unit op de grond, dan weegt de erfgrens het zwaarst; hangt hij hoger, dan tellen vooral de dichtstbijzijnde te openen ramen en deuren.

De norm geldt trouwens op de grens met een perceel waar gewoond wordt. Grenst je tuin aan een bedrijfspand, een pad van de gemeente of openbaar groen, dan geldt de norm daar niet. Aan die kant mag je volgens de wet dus meer geluid produceren.

Die extra 5 dB(A) overdag krijg je niet zomaar

Die ruimere grens overdag geldt alleen als je unit een aparte stand heeft waarin hij minder geluid maakt. Heeft hij die niet, dan mag je overdag ook maar 40 dB(A) produceren. Zo goed als alle moderne warmtepompen zijn hier gelukkig van voorzien. Zo staat het in Bijlage XVII van de Omgevingsregeling.

Die stand heet bij de ene fabrikant stille modus, bij de andere nachtstand, quiet mode of fluistermodus. Wat hij doet is steeds hetzelfde: het vermogen van de unit wordt geknepen, en daarmee ook het geluid.

Let op: de voorwaarde is dat je unit die stand hééft. Of je hem aanzet, is voor de norm gek genoeg niet bepalend. In de praktijk is aanzetten natuurlijk wel verstandig, want het scheelt geluid bij de buren.

Waarom de nacht bij een warmtepomp bepalend is

's Nachts is het kouder, zeker in de winter, en juist dan moet een warmtepomp harder werken om het huis warm te houden. De unit draait dus het volst op precies de uren waarop de norm het strengst is. Rond het vriespunt komt daar nog iets bij: buitenunits vriezen dan regelmatig even dicht en moeten zichzelf ontdooien. Veel types maken tijdens dat ontdooien tijdelijk extra geluid.

Hoe hard is 40 dB(A) eigenlijk?

Veertig dB(A) is ongeveer het geluid van een moderne koelkast of van zachte regen. Geen herrie, maar ook niet stil. En juist 's nachts kan zo'n zoemend geluid opvallen, omdat er dan minder omgevingsgeluid is.

Decibellen werken bovendien logaritmisch. Drie decibel erbij betekent een verdubbeling van de geluidsenergie: twee identieke units samen veroorzaken ongeveer 3 dB(A) meer dan één. Als twee keer zo hard ervaar je dat overigens niet, daar is pas een verschil van ongeveer 10 dB(A) voor nodig. Toch telt rond de norm elke decibel: net eronder of net erboven is het verschil tussen wel en niet voldoen.

Voor wie geldt de norm?

De norm geldt voor buitenunits die op of na 1 april 2021 zijn geplaatst. Er is één uitzondering de andere kant op: stond je unit er al eerder, maar was er destijds een vergunning voor nodig die nooit is aangevraagd, dan gelden de regels alsnog.

Is jouw unit voor die datum geplaatst, dan valt hij meestal niet onder deze norm. Dat is geen vrijbrief: buren die echte hinder ervaren kunnen daar nog steeds iets tegen doen, via de gemeente of uiteindelijk via de rechter. En vervang je een oude unit door een nieuwe, dan is dat een nieuwe plaatsing en geldt de norm gewoon.

Wat als je unit de norm overschrijdt?

Meestal begint het met buren die overlast ervaren en een melding doen bij de gemeente. De gemeente kan dan handhaven: vaak wordt er eerst een geluidsberekening gevraagd of ter plekke gemeten. Blijkt de norm inderdaad overschreden, dan kan de gemeente eisen dat je het geluid vermindert, en in het uiterste geval dat de unit wordt verplaatst of weggehaald.

Zover hoeft het zelden te komen. Neem klachten van je buren serieus, ook als je er zelf weinig van hoort, en zoek samen naar een oplossing: de stille stand aan, geluidsdemping of een andere plek. Nog beter is het om dit voor te zijn en je situatie vooraf door te rekenen.

Zo weet je of jouw warmtepomp voldoet

Drie dingen bepalen het samen: het geluidsvermogen van de unit, de afstand tot het toetspunt, en wat ertussen staat aan muren en schuttingen. Die kunnen geluid tegenhouden, maar ook juist weerkaatsen. Gerekend wordt met het maximale geluidsvermogen van je unit, de LwAmax, en niet met de gunstigere waarde die groot in de folder staat. Welk getal dat precies is en waar je het vindt, lees je in ons artikel over de geluidswaarden van de fabrikant.

Die combinatie reken je niet op een bierviltje uit. Een geluidsberekening toetst vooraf, per meetpunt, of jouw plek aan de norm voldoet. Hoe dat in zijn werk gaat zie je op onze pagina over de geluidsberekening voor een warmtepomp. Laat het ons voor je uitrekenen: binnen 3 werkdagen weet je waar je aan toe bent, met spoed binnen 1 werkdag.